gototopgototop
Geschiedenis orgel

Enkele jaren nadat de Noorderkerk tot stand kwam in 1892 was er behoefte aan meer zitplaatsen. Het kerkgebouw werd daarom uitgebreid met een galerij, waarop ruimte was gereserveerd voor een orgel. Dit orgel met twee klavieren en aangehangen pedaal werd gebouwd door de firma Bakker en Timmenga, orgelmakers in Leeuwarden.

Het had de volgende dispositie

Hoofdklavier

Bourdon 16'

Nevenklavier

Roerfluit 8'

 

Melophone 8'

 

Holpijp 4'

 

Prestant 8'

 

Aeoline 8'

 

Holpijp 8'

 

Viola da Gamba 8'

 

Octaaf 4'

 

Salicional 8'

 

Flûte Harmonique 4’

Pedaal

Bourdon 16’

 

Octaaf 2’

Koppelingen

I aan II

 

Cornet 3 sterk

 

I aan Pedaal

 

Mixtuur 2 – 3 sterk

Tremulant:

op manuaal II

 

Trompet disc. 8’

 

 

 

Trompet bas 8’

 

 

 

Het pijpwerk van manuaal II (nevenklavier) is opgesteld achter dat van het hoofdwerk. Een koppel van manuaal II naar pedaal ontbreekt.

Het front van het instrument werd ontworpen door de architect van de kerk, de heer W.C. de Groot. Veel elementen van het kerkinterieur vonden we terug in de orgelkas. Zodoende vertonen kerk en orgel qua vormgeving een boeiende eenheid.

De dispositie geeft aan welke begeleidingsstijl de bouwers voor ogen hebben gehad. De welluidende en krachtige cornet, en de trompet 8’ op het hoofdwerk lenen zich voor een zeer duidelijke uitkomende stem bij de begeleiding van de samenzang, waarbij dan op het nevenwerk met de linkerhand begeleidende akkoorden kunnen worden ingevuld.

De Trompet 8’ biedt daarnaast de mogelijkheid om in de discant uit te komen, en de begeleiding, sterker geregistreerd, op de onderste helft van manuaal I te laten klinken.

Voor een orgel met een betrekkelijk kleine dispositie is de klank zeer robuust te noemen.

Een omstreden besluit

In 1937 was erin de Noorderkerk nog meer behoefte aan zitplaatsen. Daarin werd toen ruimte voor het orgel gemaakt achter de oostgevel. Wegens ruimtegebrek kwam het front van het orgel terecht in het voormalige raamkozijn recht tegenover de preekstoel. Het binnenwerk werd in de ruimte erachter opgesteld. Zodoende kwam de speeltafel buiten de kerkruimte terecht, zodat de organist via een luidspreker moest horen wat er in de kerkzaal gebeurde. Daarbij werd het geluid ook slechter omdat niet in de kerkzaal werd geproduceerd, maar grotendeels daarbuiten.

Terug naar de oude plek

In 1964 werd de kerk gekocht door de gereformeerde vrijgemaakten in Leeuwarden. Het orgel bleek bij de koop in een behoorlijke slecht staat te verkeren. Bij de restauratie werd het orgel ook weer terug geplaatst in de kerkzaal. Het orgel werd nu weer in de oude glorie hersteld. In het najaar van 1972 was de restauratie klaar en kon het orgel opnieuw in gebruikt worden. De organisten Harry de Groot uit Zuidlaren en Leeuwarder Piet Post gaven concerten bij de ingebruikname van het orgel.

 

Honderd jaar trouwe dienst

Op 12 mei 1995 werd, exact honderd jaar na de ingebruikneming van het orgel, de heer Jan Jongepier door de kerkenraad uitgenodigd een concert te geven. Hij speelde o.a. werken uit de ontstaanstijd van het instrument, van R. Beintema, J. Worp, Cor Kee, Samuel de Lange, en van Piet Post, de voorganger van de concertgever als titularis van het orgel in de Grote Kerk. Hij besloot het concert met een improvisatie in klassieke stijl over psalm 43, een indrukwekkende gebeurtenis.

Orgel in de Morgenster

In 1999 werd de Noorderkerk verkocht, behalve het orgel. Dat verhuisde mee naar het nieuwe kerkgebouw de Morgenster. Door de vorm van het gebouw komt de akoestiek van het orgel beter dan ooit tot zijn recht.

 
Facebook: gkv.morgenster Hyves: demorgenster YouTube: gkvmorgenster External Link: www.gkvmorgenster.nl/component/option,com_ninjarsssyndicator/feed_id,1/format,raw/lang,nl/