Alle rivieren stromen naar de zee, toch raakt de zee niet vol



Qohelet is de eretitel die de schrijver van Prediker zichzelf toekent, of aan de schrijver wordt gegund. Deze verzamelaar van wijsheid is geen elitair figuur, maar iemand van het volk, zoveel wordt wel duidelijk uit zijn manier van spreken.

Alle rivieren stromen naar de zee, toch raakt de zee niet vol. De rivieren keren om, ze gaan weer naar de plaats vanwaar ze komen, en beginnen weer opnieuw te stromen. Alles is vermoeiend, zozeer dat er geen woorden voor te vinden zijn.
Prediker 1: 2 – 11

Deze Prediker zet hoog in met zijn proloog. Maar het is wel een voorwoord met een uiterst herkenbaar thema, zo sterk zelfs dat het gevleugelde uitspraken zijn geworden. IJdelheid der ijdelheden, niets nieuws onder de zon, de zon komt op en gaat weer onder. Zou Paulus hier aan denken als hij in Romeinen 8 schrijft over de schepping in barensnood?

Prediker constateert in dit Bijbelgedeelte de zinloosheid, maar zoekt op basis van deze waarneming wel naar dat wat het leven de moeite waard maakt.

Dit opschrift uit Prediker gebruikte Auschwitz-overlevende Elie Wiesel voor zijn tweedelige autobiografie, dat hij halverwege de jaren negentig publiceerde. De titels van zijn boeken haalde hij uit deze tekst: Alle rivieren stromen naar de zee (deel 1), ...toch raakt de zee niet vol (deel 2). De Nobelprijswinnaar ziet hier geen onvruchtbaar fatalisme in, maar een opdracht: “Soms rust op ons de taak te proberen omdat het voor niets is. Omdat de dood ons aan het eind van de weg te wachten staat, moeten we volledig leven. Omdat een gebeurtenis ons zinloos voorkomt, moeten we er een betekenis aan geven. Omdat de toekomst ons ontsnapt, moeten we die scheppen.”

Het is maar de vraag of Salomo deze zelf-opdracht in gedachten heeft. Het is in ieder geval wel zijn startpunt voor zijn onderzoek. Het is een terechte vraag, dat als de zee niet vol raakt, wat dan de zin is dat alle rivieren naar de zee stromen. In ieder geval zet de auteur zichzelf niet op een hoog voetstuk. Dat biedt ruimte voor een Ander, voor zover Die niet voor zichzelf ruimte kan scheppen.


Inloggen

     

No Internet Connection